تبخال (هرپس سیمپلكس): علت، علائم و درمان

Young man with cold sore

تبخال (زخم سرد) عفونت دهانی بسیار شایعی است که ویروسی به نام هرپس سیمپلکس (HSV) عامل آن است و باعث ایجاد تاول‌های کوچک و مملو از مایعی در اطراف لب یا داخل دهان می‌شود. همان طور که گفته شد ویروسی به نام سیمپلکس هرپس عامل ایجاد تبخال است. تماس پوستی با فرد مبتلا به این ویروس یا استفاده اشتراکی از اشیائی، مانند تیغ یا رژ لب، که با ویروس تماس داشته‌اند، باعث ایجاد تبخال می‌شود. پس از نخستین عفونت ناشی از ویروس هرپس سیملکس (عفونت اولیه)، ویروس تا پایان عمر در بدن به صورت غیرفعال باقی می‌ماند. بااین حال ویروس هر از گاه مجدداً فعال و در نتیجه تبخال ایجاد می‌شود.

مرکز مشاوره و زیبایی آذین در درمان تبخال به شما کمک می‌کند. با به حداقل رساندن عود کرن مجدد تبخال می‌توان از علائم آزاردهنده آن در امان بود. متخصصان ما در مرکز مشاوره و زیبایی آذین پس از بررسی دقیق تبخال و دیگر زخم‌های سرد دهان بهترین برنامه درمان را متناسب با شرایط خاص هر بیمار تهیه می‌کنند. چنانچه تمایل دارید اطلاعات بیشتری در مورد روش‌های درمان تبخال یا دیگر عارضه‌های پوستی در مرکز مشاوره و زیبایی آذین به دست آورید، می‌توانید برای مشاوره با مرکز تماس بگیرید.

علائم و نشانه‌های تبخال


بسیاری از افراد در نخستین مرتبه ابتلا به تبخال (عفونت اولیه) با علامت خاصی مواجه نمی‌شوند و عفونت مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند. اما عفونت اولیه در شماری از بیماران با بروز علائم و احساس ناخوشی همراه است. کودکان زیر 5 سال عموماً در اثر عفونت اولیه بیمار می‌شوند.

علائم عفونت اولیه تبخال عبارت است از:

  • تاول روی مرز بین لب و پوست اطراف (این تاول گاهی می‌ترکد و ترشح دارد.)
  • تاول‌های داخل دهان (استوماتیت)
  • تورم و درد لثه (جینجیویت)
  • گلو درد و متورم شدن غدد
  • نفس بدبو (هالیتوز)
  • احساس کسالت عمومی با علائم شبیه به آنفلوآنزا مانند تب و سر درد
  • افزایش بزاق دهان
  • کاهش آب بدن

کودکان عموماً با تاول داخل یا اطراف دهان مواجه می‌شوند و لثه‌هایشان متورم و دردناک می‎گردد. بهبود زخم‌های دهانی 10 تا 14 روز طول می‌کشد و در این مدت خوردن و آشامیدن دشوار می‌شود. در صورت بروز علائم عفونت اولیه در دوره بزرگسالی احتمال گلو درد و ورم لوزه یا ابتلا به تب غده‌ای بیشتر است.

ویروس پس از ابتلا به عفونت اولیه، چه در صورت بروز علائم چه در صورت بدون علامت بودن، در بدن به شکل غیرفعال باقی می‌ماند و هر از گاه مجدداً فعال می‌شود. از حمله‌های مکرر و عود کننده عفونت با اصطلاح زخم سرد یا تبخال یاد می‌شود که معمولاً روی مرز بین لب و پوست اطراف ایجاد می‌شود.

تبخال گاهی با علائم زیر نیز همراه است:

  • احساس گزگز، قرمزی و ورم اطراف لب قبل از ایجاد شدن تبخال
  • تاول‌های کوچک و مملو از مایعی که می‌ترکد و پوسته زرد رنگی می‌بندد. این پوسته معمولاً پس از هفت روز می‌افتد.

تبخال عود کننده عموماً هر بار در همان محل قبلی یا اطراف آن ایجاد می‌شود.

زمان مراجعه به پزشک


در صورت رویارویی با موارد زیر برای درمان تبخال حتماً با پزشک مشورت کنید:

  • تبخال عفونی شده توسط باکتری (ترشح چرک و عفونت)
  • از بین نرفتن تبخال پس از چند هفته
  • تب بالای 100 درجه فارنهایت
  • تحریک و سوزش چشم

تشخیص


پزشک سابقه پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و معاینه کاملی را انجام می‌دهد. در صورت وجود علائم نمونه‌برداری از محل عفونی انجام می‌شود و نمونه برای بررسی وجود ویروس هرپس به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. توصیه می‌شود آزمایش‌های لازم برای دیگر عفونت‌هایی که از طریق آمیزش جنسی منتقل می‌شود، نیز انجام شود.

درمان تبخال


درمانی برای نابود کردن ویروس هرپس سیمپلکس و خارج کردن آن از بدن وجود ندارد. این ویروس پس از یک بار عفونی کردن بدن برای همیشه با ما باقی می‌ماند، البته ممکن است هیچ‌گاه عود نکند. تبخال به خودی خود معمولاً ظرف یک هفته از بین می‌رود.

با رعایت توصیه‌های زیر می‌توانید درد یا ناراحتی ناشی از تبخال را کاهش دهید و از سرایت آن جلوگیری کنید:

  • در صورت لزوم برای تسکین درد یا ناراحتی مسکن مصرف کنید.
  • برای درمان سریع تبخال می‌توانید کرم‌های ضد ویروس تبخال را بدون نسخه پزشک از داروخانه تهیه کنید. چنانچه این کرم در مواجهه با نخستین علائم تبخال مانند گزگز اطراف لب و پیش از ایجاد تاول استعمال شود، بیشترین تاثیر را خواهد داشت. توجه داشته باشید که استفاده اشتراکی از کرم تبخال ممنوع است. پزشک در صورت شدید یا مکرر بودن عفونت قرص ضد ویروس تجویز می‌کند.
  • کرم‌ها و مایع‌های غیرتجویزی سوزش پس از ایجاد تبخال را کاهش می‌دهد. این مواد باید با ملایمت، بدون مالیدن، روی تبخال زده شود تا از تحریک بیشتر پوست جلوگیری شود.
  • از دستکاری تبخال خودداری کنید و هر گاه به تبخال دست زدید دستان خود را کاملاً بشویید تا عفونت منتقل نشود.
  • از بوسیدن یا رابطه جنسی دهانی تا زمان التیام یافتن کامل تبخال خودداری کنید.
  • وسایل در تماس با ویروس مانند رژ لب، برق لب، تیغ، حوله صورت یا قاشق و چنگال را به طور اشتراکی استفاده نکنید.
  • دست‌ها را پیش از تماس با لنزها کاملاً بشویید تا ویروس وارد چشم نشود.

همواره دستور مصرف موجود در جعبه دارو را به دقت مطالعه و از آن پیروی کنید و از پزشک داروساز در مورد داروی مناسب راهنمایی بگیرید.

نکات زیر را نیز رعایت کنید تا ناراحتی به حداقل برسد:

  • فرو بردن محل عفونت در آب سرد
  • تمیز و خشک نگه داشتن محل عفونت
  • خشک کردن ناحیه تناسلی با سشوار پس از استحمام یا دوش گرفتن
  • اجتناب از پوشیدن لباس تنگ
  • پوشیدن لباس زیر نخی

پیشگیری از بروز تبخال


روش‌های متعددی برای کاهش احتمال ابتلا به تبخال یا سرایت آن و همچنین پیشگیری از حمله‌های مکرر وجود دارد.

  • چنانچه قرار گرفتن در معرض نور خورشید باعث ایجاد تبخال شود، باید از ضد آفتاب مخصوص لب استفاده کرد.
  • از بوسیدن افراد مبتلا به تبخال باید خودداری کرد.
  • استفاده اشتراکی از کرم، دارو، لوازم آرایشی یا هر وسیله‌ای که احتمال تماس داشتن آن با ناحیه عفونی وجود دارد، ممنوع است.