علت و درمان گر گرفتگی زنان در دوران یائسگی

13

گرگرفتگی یکی از عوارض شایع سن یائسگی است که به صورت بالا رفتن ناگهانی دمای بدن، گرم شدن پوست و تعریق بروز می‌یابد و پشت سر گذاشتن دوره یائسگی را برای بانوان مشکل می‌سازد. پوشیدن لباس‌های تنگ، اضطراب داشتن یا مصرف الکل، کافئین و غذاهای تند باعث برانگیخته شدن علائم می‌شود. پوشیدن لباس‌های سبک و راحت، نوشیدن جرعه جرعه آب یخ، ورزش و مصرف بعضی داروها از گرگرفتگی جلوگیری می‌کند.

banner

گرگرفتگی یکی از متداول‌ترین علائم یائسگی و دوران پیش از یائسگی است. بانوانی که این دوره را پشت سر گذاشته‌اند، معمولاً خاطره خوشی از گرگرفتگی و تعریق شبانه ندارند، اما بنا به عرف جامعه غالباً تمایلی به صحبت کردن در مورد علائم خصوصی‌تر فاقد نماد بیرونی، مانند خارش، سوزش و خشکی واژن ندارند، حال آن که این علائم آزار دهنده زندگی‌شان را مختل می‌سازد و روابط زناشویی‌شان را تحت الشعاع قرار می‌دهد. درمان مونالیزا تاچ از تکنولوژی پیشرفته لیزر برای تسکین سریع علائم ناشی از سندرم دستگاه ادراری ـ تناسلی (GSM) بهره می‌گیرد.

گرگرفتگی چیست؟


گرگرفتگی احساس گرمای شدیدی است که از منابع خارجی نشأت نمی‌گیرد. گرگرفتگی ناگهان بروز می‌یابد یا گاهی فرد احساس می‌کند که حمله گرگرفتگی به زودی آغاز می‌شود و با علائم زیر مواجه می‌شود:

  • گزگز انگشتان
  • سریع شدن ضربان قلب
  • گرم شدن ناگهانی پوست
  • سرخ و برافروخته شدن صورت
  • تعریق به ویژه عرق کردن بالاتنه

دلایل گرگرفتگی


دلایل گرگرفتگی دقیقاً مشخص نیست، اما به احتمال زیاد تغییرات هورمونی بدن موجب گرگرفتگی می‌شود. گرگرفتگی برای برخی بانوان مشکل چندانی ایجاد نمی‌کند یا فقط اندکی آزارشان می‌دهد. حال آن که علائم عده‌ای دیگر چنان شدید است که زندگی‌شان مختل می‌شود.

دلایل غیریائسگی گرگرفتگی

داروها و مواد غذایی

گرگرفتگی گاهی اثر جانبی مصرف بعضی داروهای تجویزی است، برای مثال مصرف رالوکسیفن (با نام تجاری اویستا)، داروی درمان پوکی استخوان، و تاموکسیفن (با نام تجاری تاموکسیفن و نولوادکس) که برای سرطان سینه تجویز می‌شود، قرمزی پوست و گرگرفتگی را به دنبال دارد.

بعضی مواد غذایی، به ویژه فلفل قرمز، نیز علائم را برمی‌انگیزد. غذاهای تند رگ‌های خونی را گشاد و پایانه‌های عصبی را تحریک می‌کند.

اضطراب و دلایل عاطفی

بدن هنگام مضطرب، عصبی یا ناراحت بودن هورمون‌های استرس اپی‌نفرین و نورپینفرین را ترشح می‌کند.

دلایل پزشکی

گرگرفتگی ممکن است حتی در صورت مرتبط نبودن به یائسگی یا دوره پیش از یائسگی هورمونی باشد.

فرایند حذف

یائسگی معمولاً در دهه پنجم زندگی رخ می‌دهد، اما دوران پیش از یائسگی (پره منوپوز) ممکن است از اوایل چهل سالگی آغاز شود. بنابراین بانوان گاهی گرگرفتگی را سال‌های قبل از توقف کامل سیکل قاعدگی تجربه می‌کنند.

محرک‌های گرگرفتگی


گرگرفتگی محرک‌های مختلفی دارد که شایع‌ترین آنها عبارت است از:

  • نوشیدن مشروبات الکلی
  • مصرف فراورده‌های کافئین‌دار
  • خوردن غذاهای تند
  • قرار گرفتن در محیط گرم
  • اضطراب داشتن
  • پوشیدن لباس تنگ
  • استعمال دخانیات یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار

پیشنهاد ما به بانوان این است که علائم خود را یادداشت کنند و فعالیت خود در زمان بروز آنها، خوراکی‌ها، نوشیدنی‌ها، حس‌ها یا پوشش خود را هنگام آغاز گرگرفتگی فهرست کنند. به این ترتیب پس از چند هفته الگویی به دست می‌آید که می‌توان با توجه به آن از محرک‌ها دوری کرد.

درمان


اقدامات اولیه

برخی بانوان می‌توانند با تدابیر یا تکنیک‌های ساده گرگرفتگی را مدیریت کنند. روش‌های آسان تسکین علائم عبارت است از:

  • چند لایه لباس پوشیدن حتی در سردترین روزهای سال تا بتوان سنگینی پوشش را مطابق با احساس گرما یا سرما به راحتی تغییر داد.
  • جرعه جرعه نوشیدن آب یخ هنگام شروع گرگرفتگی
  • پوشیدن لباس خواب پنبه‌ای و استفاده از ملحفه‌های پنبه‌ای
  • قرار دادن کیسه یخ نزدیک تخت خواب

مکمل‌ها

بسیاری از بانوان برای مدیریت گرگرفتگی و تعریق شبانه به فراورده‌های طبیعی روی می‌آورند. البته در صورت مصرف فراورده‌های طبیعی یا مکمل‌ها باید پزشک معالج یا داروساز را از این موضوع آگاه کرد تا مشکل تداخل دارویی با داروهای تجویزی یا غیرتجویزی به وجود نیاید.

گیاهان طبی

اگرچه مطالعات پزشکی تاثیر گیاهان طبی در کاهش گرگرفتگی را تایید نکرده است، بااین حال برخی بانوان با مصرف این گیاهان به نتایج قابل قبولی دست یافته‌اند.

درمان جایگزینی هورمون (هورمون درمانی) (HRT)

محبوبیت هورمون درمانی طی سال‌های گذشته رنگ باخته است. درمان گرگرفتگی یائسگی با هورمون‌های سنتزی روش مناسب برای بانوانی است که گرگرفتگی‌شان بسیار شدید و توانفرسا است و زندگی‌شان به دلیل علائم ناشی از گرگرفتگی مختل شده است.

مکمل‌های استروژن میزان استروژن بدن را تنظیم می‌کند و در نتیجه شدت و میزان بروز گرگرفتگی و تعریق شبانه کاهش می‌یابد. استروژن معمولاً با پیش آگهی کاهش احتمال ابتلا به سرطان مخاط رحم (اندومتر) مصرف می‌شود. این دارو به صورت قرص، کرم یا ژل یا چسب عرضه می‌شود.

دارو

داروهای دیگری نیز برای کنترل گرگرفتگی و تعریق شبانه تجویز می‌شود، البته هدف اصلی از تولید این داروها رفع مشکل دیگری بوده است.

برخی بانوان با مصرف گاباپنتین و پرگابالین که معمولاً برای درد عصبی تجویز می‌شود، نتیجه خوبی می‌گیرند. گاباپنتین در درمان صرع نیز کاربرد دارد. ضد افسردگی‌های ونلافاکسین (افکسور)، فلوکستین (پروزاک) و پاروکستین (پاکسیل) نیز برای مقابله با گرگرفتگی سودمند هستند.

درمان‌های جایگزین

طب سوزنی گرگرفتگی را تسکین می‌دهد، بدون آن که اثرات جانبی ناخوشایند داروها را به دنبال داشته باشد. بر اساس پژوهش کوچک منتشر شده در سال 2011 بانوانی که طب سوزنی انجام داده بودند، نسبت به افراد آزمونی که درمان ساختگی داشتند، علائم یائسگی خفیف‌تری، برای مثال گرگرفتگی، را تجربه کردند. منظور از طب سوزنی ساختگی سوزن زدنی سطحی است که نقاط طب سوزنی اصلی را تحریک نمی‌کند.

تغییر سبک زندگی

شیوه زندگی به اندازه دارو و مکمل بر بدن اثر دارد. در پیش گرفتن سبک زندگی سالم شدت و یا تعداد دفعات بروز گرگرفتگی را کاهش می‌دهد و احتمال ابتلا به ناراحتی قلبی و پوکی استخوان را پایین می‌آورد. رعایت توصیه‌های زیر به ارتقاء سلامت کمک می‌کند:

  • داشتن رژیم غذایی متعادل و سالم و کنترل حجم وعده‌های غذایی
  • ورزش منظم
  • ترک دخانیات و سیگار

غلبه بر ناامیدی


همان طور که هیچ دو فردی در جهان مانند یکدیگر نیستند، هیچ دو بدنی به شیوه یکسان به یک طرح درمانی گرگرفتگی واکنش نشان نمی‌دهند. بنابراین اگر یک روش موثر نباشد، یقیناً روش دیگر تاثیرگذار خواهد بود. چنانچه هیچ یک از روش‌های متداول درمان گرگرفتگی مفید نبود، باید به پزشک مراجعه کرد. در هر حال این مشکل نیز مانند هر سختی دیگری گذرا است.