مشکلات واژن پس از یائسگی (آتروفی واژن)

03

بیش از 40 درصد از بانوان در سن یائسگی و پس از آن از مشکلات واژن پس از یائسگی (آتروفی واژن) یا پیری واژن رنج می‌برند. دیواره‌های واژن به مرور زمان نازک‌تر می‌شود و خاصیت ارتجاعی طبیعی و خون‌رسانی آن کاهش می‌یابد. در اثر خشک و باریک شدن غشاء مخاطی محافظ واژن خاصیت لغزندگی واژن کاهش می‌یابد. به هم خوردن تعادل طبیعی اسیدیته (pH) محیط داخلی، به شدت عملکرد و سلامت واژن را تحت الشعاع قرار می‌دهد.

banner

علائم آتروفی واژن


علی‌رغم شایع بودن آتروفی واژن، تنها 20 تا 25 درصد از بانوان برای رفع این مشکل به پزشک مراجعه می‌کنند.

علائم در برخی بانوان پیش از یائسگی بروز می‌یابد، حال آن که شماری دیگر تا سال‌ها پس از یائسگی یا اصلاً هیچ‌گاه با این مشکل روبرو نمی‌شوند. از علائم آتروفی واژن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • باریک شدن دیواره‌ی واژن
  • کوتاه و سفت شدن کانال واژن
  • خشک شدن واژن
  • لکه‌بینی و خونریزی پس از نزدیکی
  • نزدیکی دردناک
  • درد یا سوزش هنگام ادرار کردن
  • عفونت مکرر مجاری ادراری
  • بی‌اختیاری ادراری (ترشح ناخواسته)

دلایل آتروفی واژن


کاهش استروژن دلیل آتروفی واژن است. بافت واژن بدون استروژن تحلیل می‌رود و خشک می‌شود، خاصیت ارتجاعی آن کاهش می‌یابد و آسیب‌پذیر می‌شود.

کاهش استروژن در دوره‌های دیگری به جز یائسگی نیز رخ می‌دهد:

  • شیردهی
  • پس از برداشتن تخمدان (یائسگی پس از جراحی)
  • پس از شیمی درمانی برای درمان سرطان
  • پس از پرتو درمانی لگن برای درمان سرطان
  • پس از هورمون درمانی برای درمان سرطان سینه

فعالیت جنسی منظم در سلامت نگه داشتن بافت واژن مؤثر است. زندگی جنسی سالم برای سیستم گردش خون مفید است و سلامت قلب را ارتقاء می‌دهد.

عامل‌های خطر آتروفی واژن


برخی بانوان بیش از دیگران در معرض مشکلات واژن پس از یائسگی (آتروفی واژن) هستند؛ برای مثال بانوانی که زایمان نداشته‌اند، بیش از مادران مستعد ابتلا به این مشکل هستند.

استعمال دخانیات گردش خون را مختل می‌سازد و مانع رسیدن اکسیژن به واژن و دیگر بافت‌ها می‌شود. پی‌آمد کاهش یا محدود شدن جریان خون تحلیل رفتن یا باریک شدن بافت است. به علاوه واکنش سیگاری‌ها نسبت به درمان با قرص استروژن چندان مناسب نیست.

عوارض بالقوه


مشکلات واژن پس از یائسگی (آتروفی واژن) احتمال عفونت منقبض کننده واژن را افزایش می‌دهد و در محیط اسیدی واژن تغییراتی را ایجاد می‌کند که محیط را برای زنده ماندن باکتری‌ها، مخمرها و دیگر ارگانیسم‌ها مساعد می‌سازد.

به علاوه این عارضه احتمال آتروفی دستگاه ادراری (آتروفی دستگاه تناسلی و ادراری) را افزایش می‌دهد. از علائم ناشی از مشکلات مرتبط با مجاری ادراری می‌توان به تکرر یا اضطرار ادراری یا احساس سوزش هنگام ادرار اشاره کرد. برخی بانوان از بی‌اختیاری ادراری و عفونت‌های مکرر مجاری ادراری نیز رنج می‌برند.

تشخیص آتروفی واژن


به بانوان توصیه می‌شود که به محض احساس درد هنگام نزدیکی، حتی در صورت استفاده از لوبریکانت، همچنین مواجهه با ترشح، سوزش، درد یا خونریزی غیرطبیعی واژن به پزشک مراجعه کنند.

پزشک ابتدا سابقه پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و در مورد زمان متوقف شدن عادت ماهانه، سابقه ابتلا به سرطان و استفاده احتمالی از فراورده‌های غیرتجویزی سوالاتی را مطرح می‌کند. بعضی صابون‌ها، عطرها، لوبریکانت‌ها، ضدعرق‌ها و اسپرم کش‌ها حساسیت اندام‌های جنسی را تشدید می‌کنند.

پزشک گاهی بیمار را برای انجام آزمایش و معاینه به متخصص بیماری‌های زنان معرفی می‌کند. پزشک اندام‌های تناسلی خارجی را برای یافتن نشانه‌های آتروفی مانند موارد زیر معاینه می‌کند:

  • کم رنگ، صاف و براق شدن پوشش داخلی واژن
  • کاهش خاصیت ارتجاعی
  • کم پشت شدن موی شرمگاهی
  • باریک و صاف شدن اندام‌های تناسلی خارجی
  • کشیده شدن بافت نگهدارنده رحم
  • افتادگی اندام‌های لگن (برجسته شدن دیواره‌های واژن)

پزشک گاهی دستور انجام آزمایش‌های زیر را می‌دهد:

  • معاینه لگن
  • آزمایش پاپ اسمیر
  • آزمایش قدرت اسیدی واژن
  • آزمایش خون
  • آزمایش ادرار

تست پاپ اسمیر عبارت است از معاینه میکروسکوپی بافتی که از دیواره واژن تراشیده می‌شود. در این آزمایش وجود سلول‌ها و باکتری‌های مشخصی بستری می‌شود که وجود آنها در بدن بیماران مبتلا به آتروفی واژن شایع‌تر هستند.

برای آزمایش خاصیت اسیدی واژن باریکه شناساگر کاغذی وارد واژن می‌شود و پزشک ترشحات واژن را نیز به آزمایشگاه می‌فرستد.

در صورت لزوم آزمایش خون و ادرار نیز برای بررسی عامل‌های متعددی چون میزان استروژن انجام می‌شود.

روش‌های درمان آتروفی واژن


تغییر در سبک زندگی با هدف مراقبت بیشتر از فرج و استفاده از کرم‌هایی مانند کرم محافظ بدون بو یا هورمون درمانی جایگزین موضعی (HRT  - کرم استروژن واژن)، البته در صورت عدم منع استعمال، روش‌های درمان مشکلات واژن پس از یائسگی (آتروفی واژن) محسوب می‌شود.

کارآمدی این درمان‌ها به شدت به همکاری و متعهد بودن بیمار به پروتکل‌های درمانی بستگی دارد. به علاوه تاثیرگذاری این درمان‌ها ماهیتاً کوتاه مدت است و مزایای آن در صورت اهمال بیمار از بین می‌رود.

درمان با مونالیزا تاچ

photo_2016-10-17_09-48-20

چون عمل با مونالیزا تاچ با هدف درمان مشکلات به وجود آورنده آتروفی واژن انجام می‌شود، تاثیر ماندگارتری دارد و تابعی از عملکرد و همکاری بیمار نیست.

درمان با مونالیزا تاچ به ویژه برای بیمارانی سودمند است که خود یا خانواده‌شان سابقه ابتلا به سرطان سینه دارند، هورمون درمانی جایگزین برای ایشان ممنوع شده و علائم بیماری علی رغم بهره‌گیری از دیگر درمان‌ها بهبود نیافته است.

پیشگیری و سبک زندگی


بیمار علاوه بر مصرف دارو می‌تواند با ایجاد تغییر در سبک زندگی شاهد بهبودی چشمگیر باشد. پوشیدن لباس زیر گشاد و نخی، علائم را با افزایش دادن جریان هوا در اطراف اندام‌های تناسلی تسکین می‌دهد و محیط را برای رشد باکتری‌ها نامساعد می‌سازد.

بانوان مبتلا به آتروفی واژن از آمیزش دردناک رنج می‌برند. بااین حال حفظ فعالیت جنسی گردش خون را در واژن افزایش می‌دهد و باعث مرطوب شدن آن می‌شود. اگرچه فعالیت جنسی هیچ تاثیری بر میزان استروژن ندارد، اما اندام‌های جنسی را برای مدت بیشتری سالم نگه می‌دارد. طولانی‌تر کردن زمان تحریک آمیزش جنسی باعث راحتی بیشتر بانوان می‌شود.

از روغن ویتامین E می‌توان به عنوان لوبریکانت استفاده کرد. ویتامین D نیز رطوبت واژن را افزایش می‌دهد و در جذب کلسیم به بدن کمک می‌کند. به این ترتیب با مصرف ویتامین و ورزش منظم فرایند تحلیل رفتن استخوان پس از یائسگی آهسته می‌شود یا از بروز آن جلوگیری می‌شود.